Çocuğa Karar Alanı Açarken Seçenekleri Sadeleştirmek

Çocuğun karar vermeyi öğrenmesi için yaşına uygun seçimler ve yetişkin desteği gerekir. Çok fazla seçenek sunmadan katılımı güçlendirin.

Kararın kapsamını yaşa göre ayarlamak

Küçük bir çocuğa bütün gününü planlatmak zor olabilir; iki uygun seçenek arasından seçim yapmak daha anlaşılırdır. Daha büyük çocuklar seçeneklerin sonuçlarını birlikte düşünmeye katılabilir. Güvenlik ve temel bakım gibi yetişkinin sorumluluğundaki kararlar çocuğa yüklenmemelidir. Örneğin sağlık değerlendirmesi gerekip gerekmediğine çocuğun tek başına karar vermesi beklenmez. Katılım, bütün sorumluluğun devredilmesi değil, gelişimine uygun biçimde görüşünün duyulması ve seçenekleri anlamasına yardım edilmesidir; sınırlar açık kalmalıdır.

Seçeneklerin farkını somutlaştırmak

Bir hafta sonu etkinliği seçerken süre, ulaşım ve çocuğun ilgisi gibi noktaları konuşabilirsiniz. “Hangisini istiyorsun?” sorusunun ardından hemen kendi tercihinizi dayatmamaya çalışın. Seçeneklerden biri aslında kabul edilmeyecekse onu seçenek olarak sunmayın. Kararsız kaldığında kısa bir düşünme süresi verebilir veya hangi özelliğin daha önemli olduğunu sorabilirsiniz. Amaç her kararı hızlı aldırmak değildir. Düşünme, deneme ve gerektiğinde yeniden değerlendirme de karar becerisinin parçalarıdır ve zamanla gelişir.

Sonucu öğrenme fırsatı yapmak

Seçilen etkinlik beklediği gibi çıkmadığında “Ben demiştim” yerine ne öğrendiğini konuşun. Geri dönüşü olan küçük seçimler, tercihlerini tanımasına yardımcı olabilir. Ancak zarar görmesine izin vermek karar öğretmenin gerekli bir parçası değildir; yetişkin güvenlik sınırını korur. Ergenlerde kişisel tercih alanı genişlerken ortak bütçe veya aile düzenine etkiler ayrıca konuşulabilir. Görüş ayrılığı, çocuğun söz hakkını bütünüyle kaldırmayı gerektirmez; birlikte değerlendirme sürdürülebilir.